κατάνυξη, περιβάλλον, έπαρση

Δυο τρεις φορές τον χρόνο, περνούμε τα Σαββατοκύριακα στην Καστανιά Βεροίας, επισκέπτες σε φιλικό σπίτι. Και, μαζί με την φιλοξενία, απολαμβάνουμε την ησυχία, τον καθαρό αέρα και την πανδαισία των χρωμάτων που τόσο απλόχερα χαρίζουν οι εναλλαγές των εποχών στο τοπίο και τα δάση ολόγυρα, όσο φτάνει το μάτι.

Είναι αυτός ο αρμονικός συνδυασμός βουνού, δάσους, χρωμάτων, ήχων, φυγής του βλέμματος προς τον μακρινό κάμπο, που βοηθούν την συνειδητοποίηση της ομορφιάς της φύσης και την προσέγγιση προς το θείο. Είναι ίσως και κάποια από τα ερεθίσματα που έσπρωξαν τους διωγμένους από τον τόπο τους Ποντίους να αγκαλιάσουν τον χώρο και να τον μεταμορφώσουν σε καταφύγιο και προσκυνηματικό τόπο λατρείας. Τόπο εναπόθεσης της αγαπημένης τους εικόνας που την διέσωσαν και την κουβάλησαν μαζί τους, στον δρόμο της φυγής από τα πατρικά χώματα.

Έτσι γεννήθηκε ο οικισμός της Καστανιάς, χωμένος μέσα στο φιλικό δάσος, στην προσήλια πλαγιά του βουνού. Κι ακριβώς από πάνω της, σαν επίστεψη, κτίσθηκε ο μικρός κατανυκτικός ναός της »Παναγίας Σουμελά»,  που φιλοξένησε την άγια εικόνα της. Και σιγά σιγά γύρω του τα πρώτα, διώροφα κυρίως, κτίσματα που άρχισαν να στεγάζουν τον ολοένα αυξανόμενο αριθμό προσκυνητών.

Δημιουργήθηκε έτσι ένα σύμπλεγμα μικρών κτιρίων, ενταγμένο στον περιβάλλοντα χώρο του, χωρίς να διαταράσσει την κατανυκτική ατμόσφαιρα. Το σύνολο αυτό, ορατό από κάποια σημεία ανάμεσα στα φυλλώματα, στάθηκε για χρόνια αρμονικά δεμένο με τον οικισμό και το δάσος τριγύρω τους.

Αργότερα, κάποιες ανάγκες οδήγησαν στην δημιουργία κι άλλων εγκαταστάσεων που σιγά σιγά όμως αφαιρούν μέρος από την προσδοκώμενη κατάνυξη. Έτσι, ανάμεσα στ’ άλλα, κτίστηκε και νέος μεγαλύτερος ναός, ο τρούλος του οποίου δεσπόζει πάνω από τον οικισμό και προβάλλεται, με τον νυκτερινό φωτισμό του, μεγαλοπρεπής μέσα στο σκοτεινό φόντο του βουνού και του δάσους τριγύρω. Μια κατασκευή ωστόσο που δεν ενοχλεί στο μάτι, μιας και διατηρεί μια κλίμακα εναρμονισμένη με το χώρο γύρω της.

Πάνε ένα δυο χρόνια τώρα που αυτή η εύθραυστη ισορροπία κτιριακών εγκαταστάσεων και περιβάλλοντος χώρου έχει πια διαταραχτεί. Στον χώρο της »Παναγίας Σουμελά»  και πάνω από τον οικισμό, δεν δεσπόζει πια ο φωτισμένος τα βράδια τρούλος της νεώτερης εκκλησίας, αλλά μια, υπό κατασκευή ακόμα, εξαόροφη ή επταόροφη, (δεν μπόρεσα λόγω των σκαλωσιών να καταλάβω) »πολυκατοικία» . Κτίσμα ξένο και αυθάδες προς το περιβάλλον που, συν τοις άλλοις, κρύβει εν μέρει και οτι κομμάτι από τον ναό ήταν ορατός μέχρι σήμερα από τον οικισμό.

Ίσως δεν θα πρέπει πια να περιμένουμε τίποτα από τις διάφορες κρατικές υπηρεσίες. Δεν φαντάζομαι πολεοδομία, ναοδομία, δασαρχείο, αρχιτεκτονικές επιτροπές οποιασδήποτε βαθμίδας, Υπουργείο Πολιτισμού κι οποιαδήποτε τέλος πάντων άλλη δημόσια υπηρεσία εμπλέκονται ως συναρμόδιοι κρατικοί φορείς, να δείξουν δείγματα περιβαλλοντικής ευαισθησίας. Και βέβαια να εντοπίσουν αυτοδίκαια οποιαδήποτε παρανομία, πόσο μάλλον να την τιμωρήσουν.

Όμως οι συνεχιστές αυτών που, με τέτοια ταπεινότητα κι ευλάβεια, μεταφύτεψαν μέσα στην μάνα φύση τον τόπο λατρείας τους, δεν έχουν πια καμιά ευαισθησία για τον χώρο που στάθηκε η αφορμή ύπαρξης και τόσα χρόνια φιλοξενεί αγκαλιάζοντας αυτό το καταφύγιο πόνου και πίστης;

Δεν θέλω καν να φανταστώ αυτό το κτίσμα, φωτισμένο το βράδυ μέσα στο γύρω του σκοτάδι, να κρέμεται απειλητικό πάνω από το κεφάλι μου, τις επόμενες φορές που θα βρεθούμε ξανά φιλοξενούμενοι στους φίλους μας.

Advertisements